lundi 30 septembre 2013

Jasmin : LOUS AOUZELS BOUYATJURS - 1833 -





LOUS AOUZELS
BOUYATJURS

ou lous Polonès en Franço


1833

Sèn d'aouzelous tout criblats pel l'aouratge;
Frays, ché bous-aou, bouta-nous à lassès!
Un paou de blat et dus brens de feillatge
Nous suffiran, se praci nous boulès;
Fugèn del Nord lou tyran en furio,
Recebè-nous! bous faren pas pouchiou;
Sèn touts d'aouzèls malhurous, sans patrio,
Que l'Aiglo négre a cassat de lur niou!

— Benès amits! faren qu'uno famillo;
Mais, diga-nous, qui bous a defenduts?
— Digun! digan! pioulàben dins nostro illo,
Lou quite Poul nous a pas entenduts.

Tabé, de l'Aiglo à las griffos impuros,
Touts, presque touts abèn sentit l'arpiou;
Mais, ll'abèn fèy de tan fortos blassuros,
Que de soun sang a trempat nostre niou!

— Amits, restas, et dins nostros campagnos,
Repaouza-bous en touto libertat;
Dins uno crôzo abèn nostros espragnos,
Sès malhurous, boun dibèn la mitat;
Partatjaren lou glout de la rouzado,
Lou gru d'hibèr et lou frut de l'estiou;
Et beniren jusqu'à la destinado,
Se bous troubas hurous dins nostre niou!

Atal dizion: quan, al brut de tymbalos,
Un Aiglo blanc, al mitan d'un crun d'or,
Parey, se masto, oubro sas grandos alos,
Et lous y crido: - Aouzèls, nou souy pas mort!
 Que moun drapèou, biste, se dezentèrre!
 Lou sang bien lèou coulara coumo un riou;
 La Libertat bay lança soun tounnèrre,
 Et mous aouzèls tournaran dins lur niou!


*+*+*


samedi 28 septembre 2013

J. Tellier : UNA COUFESSIÈU DE MATIVOT





UNA COUFESSIÈU DE MATIVOT 
 

Matiù, sacristan de proumièra,
Pourtant la crous, ou la bandièra,
Per fa plase au capelan
Coufessava quatre fes l'an.
Aginoulhat davans la grilha,
De sous defaus fasiò la trilha.
Es un traval qu'èra lèu fach
Sièguent toujours mêmes pecats.
Lou capelan que s'en musava
Lou repreniò quand n'en sautava
E sans jamai una questièu
Ie dounava benedicièu.
Or, un boun jour, sanjant de luna
Fèt de questièu, n'i-en pausèt una!
Vous ie dis a brula-per-pount:
— De menti pas fai la proumessa,
Qual bièu lou vi blanc de la messa?
E-be Matiù respondes pas?
— Se me parlas, parlas trop bas!
— Noun crentes pas la reprimanda,
Respond sul cop à la demanda?
Qual à bigut tout lou vi blanc,
De la messa, dau capelan?
— A part que vengue de la plaça,
Sioi vengut sourd couma becassa
Car per ma fe s'ausis pas res
Venes aicis, e lou veires!
Per saupre enfin ço que se passa
Chacun adounc, sanja de plaça
E sans tardà nostre Matiù
De soun ritou prend la questiù:
— De menti pas, fasès proumessa,
Ma Margotoun, qual la caressa?
E-be Moussu! s’ès vengut mut?
— Parles? ai pas res entendut!
Acòs quicon que per lou creire,
Cal per ma fe lou poure veire!
— Vous hou vau dire un pauc pus fort.
Ambe Margot, qual es d'accord?
— Estre vengut sourd de la sorta!
Vite Matiù doubris la porta,
Lou diable nous joga lou tour,
Coufessaren un autre jour!

D'ount ven acò? Ai negre pèu
E barba blanca couma nèu!
— La maissa acò noun se countèsta
A travalhat mai que la tèsta.


*+*+*


jeudi 26 septembre 2013

A. Langlade : Paisage






Paisage

Au moure la sang garinada;
Fourfouilhou fins à la boussada.
O! cavalisca o! qu'acò's lai!
Embe vostr'ore gouludije,
Fases veni lou regoulije
O! moustrouses! N’i a pas proun? mai?

A, boutas! Per qu'acò finigue,
Cau que l'ossalha se rousigue,
Tendouns e crouncidèla, enfin,
Embouiricas fins à la goula,
Fauta de car ou de mesoula,
Lou rebonnis aguet'na fin.

L'ome e la bestia an fach sa passa,
Ara qu'an de tout a la lassa,
Afalenas, tiban l'artel
Subre la grava ensanousida,
Lous cors pelus fan la dourmida
Ben a la raja dau sourel.

Lou sourel de sa cintra a pres la devalada;
Sus la plana brausida, en sous rais de galis,
Esperlonga, plan plan, l’oumbra desparaulada
Dau vertuous aubran, que de la valounada
Escalabra lous piocs, lous envouta et coubris.

Traitousas afourests ounte la sauvajina,
Sadoulada de car s'amaga tout lou jour;
D'ount la nioch n'en sourtis ourlanta de famina,
Que per s'apasturga, car res mai l'interessa,
Res que la grand mangia, e, per escas, l'amour.

Bouscàs espetaclous; aubran d'estampadura
Moustra, estranja brancun sans meu, sans flous;
Erbages sans parfum: la sauvaja natura
N'a pas encara enfantà las flouses, la parura
Ni l'aucèl, ni l'abel ni lou fruch agoustous.

Sus lous pins, sus lous is à loga d'aucelina
Las, ratapenadassa agripounan sous crocs
De branca en branca, andan la charnèga mounina
A la cerca d'un fruch que n'a res que la mina,
Tal que gala, pignoun, data amar et tout clos.

De la cadoula, alin, que raseja las pradas,
Ount trevoun crocodils, erbassiès ped fourcat,
N'en vert, a belas fes de plagnuns, de beladas,
De siblamens de serp au lioc de bresilhadas,
Tout grèu, ruste e sauvage e per estoumacà.

Lou sourel de sa cintra acaba l’enregada
Escampan sus lous trucs, lous darnies lamps de fioc,
L'oumbra s'escurecis per coumba et valounada,
Quand lous aubres dau bosc an la testa enflambada
Couma se l'incendia abrasava lou piochs!

Mema quand lou tremoun l'engulis dins sa maissa
Sous lamps van lancejà couma lou d'un voulcan
Sus lous nivous clarins, rebutan dins la baissa
De trelusens dardais retrasen a'na raissa,
A ‘n reves maien qu'espousca dins lous camps.

Es l’oura qu'a passets lous erbassiès caminoun
Devers lou rescoundoun, entre lou feuge aubre
La coussouda et boulets et palmiès que boufinoun
Aderen lou fiolhan; pioi de cops rebecinoun
La testa, en agachan de vers lou mounumen.

D'amounte, tout escas, ausissian la chamada
D'ounte n'es davala de cassaires furouns
Qu'an fach chaple de tout de que cour trepa e viuda
Pas pou! pas pou! amount l'ome fai la chaumada
E l’oura a pas souna das ourses, das liouns.

De liauses vesprals de vès lou larg flambejoun
Sinne d'una nioch canda e calou per deman
Quant tout d'un'cop das piochs, qu'alin ara negrejoun
Fusa una grand'lusou que lous iols n'en neblejoun
Un long bram de suspresa esclafis per l'escamp.


*+*+*

mardi 24 septembre 2013

N. Dal Falco : Tragreras + Tartaruga - Prosa & poesia





Tragreras 
(a sud di Tamanrasset).
 

Avevamo dormito dentro un cerchio di rocce, ai bordi dell'altopiano, tra pareti di arenaria che sotto il sole, di ora in ora, diventavano sempre più nere. Sembrava un castello, una corte monumentale con due porte. Quella d'uscita, al lato opposto della pista, era ingombra di dune.
 Risalendole, si entrava in una valle sassosa ricoperta di sabbia fine. Su quel terreno, i sandali facevano un rumore di carta stropicciata. L'aria calda e immobile raddoppiava il silenzio.
 Senza accorgercene, ci eravamo messi a camminare lentamente in fila indiana; davanti Ibrahim con il suo passo leggero, dietro Mustafà senza turbante. Il figlio del touareg e l'arabo della costa. Il forte riverbero faceva tenere basso lo sguardo.
 Dopo circa mezz'ora trovammo l'oued. Sulle sponde, quasi scomparse, un tempo cresceva il papiro e grugnivano gli ippopotami. Per terra si notavano delle tracce di lucertole che andavano da un cespuglio all'altro. La magra vegetazione, i mucchietti di sassi e la sabbia pettinata dal vento dovevano apparire ai loro occhi come un mondo complesso.
 Passeggiammo sempre a testa bassa, affascinati da niente, dai minuscoli detriti, dai frammenti di quarzo, vagando senza pensieri. Ibrahim no, lui girava fermandosi spesso, muovendo la sabbia col piede e chinandosi. Quando ritornò teneva in mano alcune punte di freccia: una verde topazio, provvista di alette, le altre bianche, trasparenti.
 Anche Mustafà aveva un suo tesoro fatto di pezzetti di ceramica, decorata con motivi ripetitivi, quasi un'arcana enumerazione. Ci guardammo in faccia scoraggiati; eravamo passati negli stessi punti senza vedere nulla, con piedi ed occhi di piombo.
 Alla fine s'alzò il vento, immediatamente scese come una foschia e ogni ulteriore ricerca di reperti neolitici venne abbandonata. Ci volle più di un'ora per tornare verso il cerchio di rocce, con gli occhi arrossati e il naso pieno di sabbia. Per la seconda volta Ibrahim scoprì qualcosa.
 All'ombra di un roccione cresceva un arbusto metà secco e metà carico di frutti violacei, simili a peperoncini. Ne prese uno, lo ruppe in punta e fece cadere una goccia di latte nell'occhio destro. Ripeté l'operazione con il sinistro. 
Ci guardò dolcemente e disse: « Voulez-vous du collyre ? ».


*+*+*




Tartaruga



Lenta scacchiera
Che muove la partita:
Spavento del mondo
(Trovarti rovesciata)

Disdegni l’anguria
Ma non la pesca tabacchiera
Rossa di scintille e gorghi
Gialli di metallo

Mentre il giardino affabula
S’inchina da par suo
Ai versi di cornacchia

Alle cadute verticali
Ai tonfi in mare
Di pigne aperte e chiuse

Rintani al secolo la testa
La daga del tuo becco

 



dimanche 22 septembre 2013

J. REYNAUD. : IDILO




 Francis Picabia 
Idylle
1927


 *+*+*



IDILO 



Amaire de la soulitudo
Pèr entreteni mi pantai,
Au founs d'uno coumbo ramudo,
Long d'un valat, ai l'abitudo
D’ana souvènt... Au mes de mai,

Un bèu jour, coume d'ourdinàri,
Seguiéu la draio long dóu riéu,
Dedins la coumbo soulitàri,
Aquèu refuge salutàri
Pèr un sounjaire coume iéu.

De vers trenave uno courouno,
Quand, à-n-un cantoun dóu camin,
Vèse parèisse uno chatouno
Qu'aurias di Venus en persouno
O tout au mens un serafin.

Aquelo vesioun adourablo
Empourtè ma malancounié;
— D’ounte me vèn, fiheto eimablo,
La souspresso tant agradablo
De toun rescontre? — Lou móunié

Nous adus pas nosto farino.
Vai au moulin, m’an di mi gènt.
— N’en vas querre sus toun esquino?
— Oh! noun; à l’ome de Rosino
Vau dire d'èstre deligènt.

Davans aquelo bello chato
Sariéu resta 'n countemplacioun
D’ouro de tèms, mut, coume un mato.
Mai, em'un sourrire que flato,
Elo me leisso en refleissioun.

Dedins moun amo ablasigado
Un rai de divino clarta
Penetrè.... Despièi, ma pensado
Dins l’estàsi s’estènt aussado,
Cante l'idealo bèuta.

 

J. REYNAUD.



*+*+*







vendredi 20 septembre 2013

A Roux : SÉNT-FIRMINT ET LI MIASSET




SÉNT-FIRMINT ET LI MIASSET

Aime pas barrula trop liuèn de moun nisau !
Lou chaffaret di vilo e festo espetaclouso...
Malasso que noun saï, ma testo me faï mau.
Mai Sent-Firmint ie plai à moun âmo crentouso
Le vôou, manque pas gaire, ô per ma fes vesès,
Le vôou touti lis an à la Fiéro d’Uzès.
Aquel jour recalivo un pau de moun enfanço...
La veio dourmiéi pas, pantijave souvent,
M’abihave en camin per pas perdre de tém.
Ma maire, bono maire – ò terro siegue lesto ! –
Me baihavo aquel jour, mi braiho de velous,
Moun pu poulit capél, ma pu poulido vesto,
Quaouqui soou escoundu, piéi un poutoun ben dous.
Avan de me nana, me disié vejo, escouto :
Oumen fai attençioun ou gros glù dou Moutas.
Vers l’Amiral Dubrueys, tèn-te lieuén de la routo,
Tén-te liuén dou Bestiau e meinajo ti pas.
Sus aco di partiéi, en sourtén de la porto
Que ma vido éro bello ! Bon diou qu’ére countent !
Pus rén poudiè aparia pariéiro joio forto...
Ere Rei, Presidént, Emperaire tambén.
Sautave, courrissiéi, n’en fasièi de cambado !
Quand visquesse cènt an, amai dautris annado.
Jamai oublidarai un tant bon souveni.
Jamai s’escrafara tant poulit jour beni.

Un oureto e pas mai ere gandi i barraco,
E badave davan li jougaio, couquin !
Cresegues pas belèou qu’aco siégue uno craco. 
Es à la Font di Auco, n’iavié lou plen camin
D’aganlo, de bouduffo, de pistoulet de bos,
De siblet de dous sôou, de coutel de siéi liard,
De baga, de poupéio e riban se n’en vos !
De roubinet de bouï e de pantèn piliard.
Daqui i Coumedia, eilaï vers li Caserno,
Costa pas que dous sôou, dous sôou per lis énfant,
Rampèloun li tambour, e lou mounde sensèrno
Per véiro li colosso, li nanet, li jiant.
Piéi, li miasset éroun d’aquel époco.
Li miasset de Sént-Fermin,
O, O quéroun bon, couquin !
Eroun de blàtrama, éroun de coco !
Plega dins une fiého de coulet,
Ah ! li boustifaihavo lou Rousset.
La marchando pertout li bramavo...
Touti coudet sortoun dou four.
Ma pàuro Grand me recoumandavo
De n’ién pourta un aquel jour.
Quand lou souér vesié qu’arrivave,
E que lou miasset ie baihave,
Soudis : moun drole vén de tus,
Ve lou mete pas is enchéro.
Ah ! ma pàuro Grand es en terro,
E li Miasset ie soun pas pus.


Albert ROUX


*+*+*

mercredi 18 septembre 2013

F. SAVINIAN : - (estr.LIOUNIDO, fin dóu Cant III.)




Riéutor, 
lou Troubadou




Au festin dóu Capitòli après la proumiero vitòri
 di Prouvençau sus li Mouro.



Bèn se capito alor, qu'avengu dis Aupiho,
Guerrejavo à Toulouso un troubaire galant;
S'aubouro au moumen que fam e set soun calan;
Avié lou canta dous tau qu'un vounvoun d'abiho,
O de-fes brounzissènt coume lou fièr mistrau.
Ude ié vèn afable: — Aro canto-nous fraire,
Lou chamous de ti ro, la glòri de l'araire,
O, se vos, li pastre de Crau.
 
Eto, Riéutor, dous cop, noun se lou fai pas dire;
Duquesso emai segnour agradon si salut,
Dins un prefound silènci escouton lou lahut
Que tresano e fernis. An, dau! que se n'en tire
Lis acord de la santo e puro liberta!
Dóu troubaire ispira, l'armouniouso lengo,
La voues que tant souvènt li cimo e li valengo,
Simplo o sublimo, avié canta.
 
Mai enauranto encaro, à la noblo acampado,
Ansin largo soun cant: — Liuen di draiòu batu,
Amount, pereilamount, sus li serre perdu,
Mounte l'aiglo quilant de-fes pren la voulado,
En pas e libramen trèvo lou gai chamous;
Éu s'abéuro quand vòu à la font que cascaio;
E vai sèns treboulun quand lou soulèu dardaio
Paisse lou baucas óudourous.

Quouro de l'astre-rèi lou palais s'empestello,
E l'aureto souspiro i fendasclo di baus
O dintre lou margai ventoulo sèns repaus,
Lou proumié, de la niue vèi lusi lis estello.
E lou chamous s'espaço; e, coume un fouletoun,

Ebria de sentour, sus soun trone d'auturo,
De milo e milo biais festejo la naturo.
E dins un rai béu si poutoun.

Qu'es gentiéu! Qu'es urous! Mai en aqueste mounde,
Souvènt d'acò n'i'a proun pèr eimouda li plour.
D'ounte vèn que se mord sus lou pessègue en flour,
E que l'enfant, leissant lou tavanas inmounde,
Casso la cecindello au courset de damas!
Di serre, oste courous, brave chamous, pecaire!
Dins soun esblauvimen veses pas lou cassaire
Qu'emé si leco sort dóu mas?

Agusado de fres, si sageto soun lèsto:
Pèr bonur, à cènt pas, lou chamous l'a senti;
Sus li plus àuti cimo a subran reboundi.
Courre, cassaire, courre! acoussejo à la lèsto
Lou réi di blanc cresten; auriés pu lèu l'uiau
Qu'au gros de la chavano escleirejo li roco...
Fugis lou chamousset, i baus rede s'acroco;
D'erbeto primo e de caiau.

Soun reiaume embauma contro tu lou recato,
L'alabre coussejaire es tourna vergougnous,
E lou reveiran plus i roucas baragnous.
O pople dóu Miejour, toun astre noun s'acato;
A la cimo emplana, libre demouraras;
More, de toun païs quau toco à la centuro
E sèmpre ami de Diéu, nòvi de la naturo
Vers l'Infini t'aubouraras!

Souto l'ispiracioun tresano la sesiho.
S'es teisa lou lahut e la voues s'amudis;
Lou lausié d'Apouloun sus lou front trevadis
Dóu bèu cantaire, esbriho; e tu pièi,Pouësio,
Pèr mai d'abelimen, delicado, as baia
Ti joio e ti rampau di man de Celinoro.....
Au lustre a sucedi l'oumbro dedins, deforo.
La som à soun tour vai regna.




LIOUNIDO, fin dóu Cant III.
F. SAVINIAN





*+*+*