mercredi 14 octobre 2015

Jousè d’Arbaud : La cansoun di Ferre








Texte seulement

La cansoun di Ferre






de Jousè d’Arbaud


 Dins lou cantoun de la cabano, 
 Ounte lou baile l’a rejon, 
 Dor lou ferre di très pounchoun, 
 Ras d’un parèu de lòngui bano 
 D’un biou mort au mitan dòu round


 D’ounte vénes,pico latino ? 
 Quau saup se t’aduguéron pas 
 Sus si galèro levantino 
 De Sidoun, de Tir o Dellas ? 
 Ièu te vese, liuen de toun caire, 
 Dins un tèms que dison li vièi 
 E que s’en parlon li cantaire, 
 Sus l’espalo di counquistaire, 
 Alentour dòu pàli di rèi.



 E vuei te regarde, mountado 
 Sus toun aste de castagnié, 
 Que dormes dins la cantounado, 
 Armo di baile e di vaquié ; 
 E que ti pivo rouvihado, 
 Enviscado de sahin nòu, 
 Espèron la revoulunado 
 Pèr s’abèura de sang de biou.



 S’uno mescladisso d’estrasso 
 E lou bourboui universau 
 Empoutavon pas nosto Raço 
 Emé li raço d’eilavau ; 
 Se lou barbarun qu’à la porto 
 Pico, i’a mai de sèt cèns an, 
 Fenissiè pèr passa pèr orto 
 E respetavo lis enfant.



 A la festo de nòsti crèire, 
 Te menarian,ferre di biòu 
 Que manejavon nòsti rèire 
 D’en Prouvenço au païs Raiòu, 
 Tu, qu’en Arle, li jour de fèsto, 
 Fas revira tòuti li tèsto 
 E s’aboulega li riban, 
 Entresigne de la batèsto 
 Emé di picamen de man.



 Ficheiroun, armo de Prouvènço, 
 Armo di baile e di vaquiè, 
 T’auboure, en l’ounour di cresènço 
 Sus toun aste de castagnié, 
 Mai fièr dins ma sello gardiano 
 Qu’un targaire sus lou paiòu, 
 Que boufe dintre lis engano 
 Labé, vènt-larg o tremountano, 
 T’abèurarai de sang de biòu.





lundi 12 octobre 2015

Berluc - Pérusis : A LA FIERO DIS IBOURGUES








A
LA FIERO 
DIS IBOURGUES 





M'agrado qu'es pas de crèire d'estudia de proche noste brave poupulàri miejournau. Vaqui pèr-de-que, sènso èstre porto-balo, nimai pourcatié, barrule de-longo, desempièi bèu cinquanto an, emai mai, tóuti li fiero de l'encountrado, de Bagnòus fin qu'à Barrèimo, e de Savournoun en jusqu'à Rians. Jamai, de ma vido vidanto, ai manca de m'atrouba, lou 16 d'óutobre, à la fiero dóu massacre d'à-z-Aup; e se, pèr cop d'asard, vous devinavias, lou 9 de desèmbre qu'anan prendre, à la fiero frejo de Sant-Savournin d'At, sarias mai qu'assegura de me ié vèire, encò de l'oste Reboulin. 
Mai ounte, dins ma jouinesso, sariéu ana de pèd-cauquet, quand aurié plóugu de pèiro móuniero, es lou 18 de setèmbre, à-n-aquelo famouso fiero d'Autoun, que, de trento lègo, li gènt ié courrien coume l'avé à la sau. Fau dire que, de fiero ansin, n'i 'avié segur pas dos. Aqui, moun ome, lou bestiàri, liogo de se vèndre, se dounavo: poudias, à gràtis, vous aprouvesi d'un biòu, o bèn d'un lot de vint mòti gras; meme que vous baiavon, en dessubre dóu marcat, uno poulido femeto bèn aliscado, dóumaci erias à la fiero maridarello. Dins un grand restouble, souto lou vilage, vesias lou troupelun d'aquéli gènti gavoto, caduno d'assetoun sus soun biòu (qu'èro sa doto), e tenènt sus sa faudo un servietoun bèn plega, ounte èron rejoun sis abit e si daururo. E, de tout caire, ausias li bràvi paire de famiho que cridavon: 

Que la vòu, 
La fiho emé lou biòu? 

Li jouvènt s'aprouchavon, sourrisien i chato e chaspavon li bèsti. De fes que i'a, tambèn ié plasié la fiheto, mai lou biòu èro un pau maigre. D'àutri vòuto, à l'encountràri, lou bestiàri èro courous e lusènt, mai la nòvio l’èro, pecaire! pas proun. Mai que d'uno, pamens, s'entournavo em'un pretendu, e, lou dimergue venènt, li jitavon de la cadiero predicarello. 
Aro, d'aquelo galanto fiero, s'en parlo plus: li patriarcho an fa de camin, e tambèn li vièis us bibli. Nous rèsto plus, dins lis Aup, pèr testimòni de l'ancian tèms, que la fiero di varlet, en Ounglo, ounte li serviciau, varlet, pastre, pourchiero, que se volon louga, soun tant bèn arrengueira sus dos tiero que vous creirias au marcat levantés dis esclau. Mai s'estavanis peréu, d'un an à l'autre, aquelo modo d'àutri fes, e, se pèr cas la voulias vèire, farias bèn de vous despacha! vès-eici la loucoumotivo que siblara lèu à quàuqui kiloumètre d'Ounglo: d'eici quatre an, la fiero di varlet sara plus qu'un record.



II 


Es egau, de fiero, coume de roumavage, sèmpre n'i'aura souto la capo dóu soulèu de Prouvènço. Li fiero! se pòu-ti imagina quicon de mai vivènt e de plus curious? Uno bono lègo avans que d'arriba, vesès routo, camin e draio clafi d'un fourniguié de mounde, li vièi brandoulant sus sis ase, la jouinesso pleno d'arrougantiso dins si jardiniero, li chin d'à pèd, vanegant. Pièi, quand arribas à l'intrado dóu païs, un bàrri espetaclous vous arrèsto: pèr centenau, de carretoun, de boguey, de toumbarèu, de vièii veituro sèns noum, s'encadenon long de la burliero, lou quiéu pèr lou sòu, li bras en l'èr. An destala, sènso li desarnesca, miolo e bardot. Li vaqui estaca pèr uno courrejo au pège dis amourié vesin; arregardas coume soun agarri pèr lou mouissun, e sa pauro co que de countùni vai e vèn, de drecho à senèco, e de senèco à drecho, ni mai ni mens que lou balancié d'un reloge. Li plus riche an un sa de civado e de bren pendoula à soun mourre; li paure, pecaire! esperlongon soun còu d'uno cano e sa lengo d'un pan, pèr eibrouta, d'eici, d’eila, quàuqui fueio d'amourié, tóuti cuberto de la pòusso grisasso dóu camin. 
Mai avanças, coulègo, se pamens poudès, e quand aurés travessa tout aquel emboui, vous veicito au plen mitan de la fierasso. D'acampado pariero, meme à Paris, s'en vèi pas ges: ome, avé, femo, poucelun, enfant, dindo, tout acò 's esquicha coume l'anchoio souto lou courchoun de pan; tout acò parlo, s'esmòu, crido, ris, renègo, se disputo, se toco la man, se bat. Lou crida di marchand, lou quiela di gourrin, lou troumpetage dóu varlet de vilo, li capitau que bèlon, la voues gravo di gendarmo, li chin que japon à ròti, n’i’en a de que leva l'ausido à-n-uno campano. 
Se voulès un moumen vous pausa tranquile, veici l'auberjo. Encambas la servicialo que plumo si pijoun sus lou pas de la porto, e intras. Es aqui, moun bèl ami de Diéu! que li gènt, li sieto, li goubelet e li cat, fan un chamatan d'infèr. Ausirias pas lou pet d'un canoun! Sourtirés d'aqui sourd coume un toupin, e empega sèns avé begu. 
Eh bèn! voulès, aro, que vous digue ço que i'a au founs de tant de paraulo e de cridadisso, ço que i'a dins l'amistanço d'aquéli dous que tuerton tant freirousamen lou vèire, e dins la ràbi d’aquéli dous autre que se penchinon? Se i'atrobo la lucho vièio coume lou mounde, la bataio eterno de la ruso e de la bestiso, di finot e di gournau. Mai arremarcarés, se vous plais, que li dos causo, gusarié e nescige, caminon, lou plus souvènt, souto lou meme capèu. 
E tenès, veici ço qu'ai vist, iéu que vous parle, passa-ièr, à la fiero dis Ibourgues. 
Un braguetian èro quiha, au mitan de la plaço, sus un banc de pèire. Uno camiso bluro, ùni parèu de braio qu'avien bessai esta blanco en 48, e, sus l’embourigo, uno taiolo roujo. Se pòu dire que soun abihage èro simple e de bon goust. 
Soun fournimen pareissié nimai gaire coumplica: dos biasso mita-pleno èron pausado à si pèd. E nous-àutri nous demandavian ço qu'aquéu paure crestian pourrié sourti de bèu de si marrìdi biasso. 
— N'i'en a forço, faguè, que pèr amusa lou mounde, ié fau un tiatre em' uno grand barraco; que, pèr carreja si besougno, i'es necit d'avé de dous e de quatre chivau, e de veituro esfraiouso coume la Meisoun-Carrado. Iéu, me fau pas tant d'embarras: aquéli dos sìmpli biasso countènon touto ma fourtuno, o belèu la vostro, Messiés, dóumaci, emé lou jo nouvèu que vous vène semoundre, poudès doubla, dins uno pichouno minuto, tout l'argènt qu'avès dins voste boussoun. 
Acò disènt, noste ome se clinè, e prenguè uno de si dos saqueto. Entenderian cascaia de nose. 
— S'agis, reprenguè, de devina ço qu'ai eici dedins. Metès sus lou banc tout l'argènt que voudrés: de sòu, de péço blanco, jusquo de louvidor, se n'en avès. Quau devinara ço que countèn ma biasso, ié doublarai sa misso. Aquéli que se troumparien, soun argènt, coume de juste, restera miéu.  
E s'entendié que mai lou varai di nose; e meme vous dirai que, de nòstis iue, n'en vesian baneja quàuquis-uno, estènt que li gàrri, parèis, avien trauca la telo en mai que d'un endré. 
Tóuti diguerian: aquéu pauras es un veritable nèsci. E li bràvi gènt apoundèron: sarié pecat mourtau d'abusa de sa viedasarié. Mai li bràvi gènt, es pas que noun lou sachés, soun gaire espés, au respèt dis autre. Ah! n'i 'en manquè pas que boutèron de sòu sus lou banc dóu pauvre diable! memamen ié veguère sèt o vue roudello d'argènt. Quand degun faguè plus mino de missa: 
— Eh bèn! diguè lou bragueto, aro s'agis de devina. Veguen se lou pople dis Ibourgues saran sourcié. Quau de vautre me dira ço que i'a dins aquest saquetoun? 
Cinquanto avoues cridèron: — de nose! 



III 


Aguessias vist lou pan de nas dóu marrit ome, vous aurié fa peno. Restè, se pòu dire, candi. E li gusas qu'avien gagna tant pau leialamen, s'avançavon tóuti pèr reclama lou double de soun enjò. Lou paure braguetiaire èro mita-mort; veguère uno lagremo resquiha sus sa gauto e toumba sus sa camiso bluro.
Pamens, mandè la man à la pòchi; n'en sourtiguè uno bourso proun vestido de crasso, faguè lou comte de ço que revenié en cadun di missaire, e li paguè tóuti tant qu'èron, fin qu'uno centimo. 
— N'en siéu pèr mi sièis franc trege sòu, disié. Acò 's grèu pèr un paire de famiho! Jamai de ma vido auriéu cresegu que lou mounde fouguèsson tant fin! Mai es egau: es pas di que siegue malurous jusqu'au bout. Ai moun autro biasso, que sauprés pas tant eisadamen, m'es avis, ço que i'a dintre. 



IV 


Fau vous dire que, despièi un gros moumen, aquelo segoundo biasso dansavo e sautavo en l'èr touto souleto. Se coumprenié que i’avié uno bèsti dedins. Mai quinto? tant se poudié capita un lapin coume quauco galino. Tout-à-n-un cop, dóu tèms que lou mèstre èro óucupa de coumta l'argènt que restavo dins sa bourso, quau vous a pas di qu'un enfant qu'èro proche dóu banc, se mete à chaspa la biasso d'escoundoun, e parèis que tiro à la bèsti un pessu de la maladicioun! Aquelo, subran, se bouto... à miaula, e de quinto forço! Tóuti l'auserian sus la plaço, franc dóu bragueto, qu'afeciouna à soun obro, acabavo de coumta si dardèno. A la fin, pamens, prenguè la biasso, que dansavo que mai, e faguè: 
— Sias de trop bràvi gènt, Messiés, pèr pas me douna moun revenge. Aqueste cop, doublarai pas vosto soumo, la triplarai, se me disès lou countengut de moun sa. Quau aura mes un sòu, n'en aura tres; aquéu qu'aura jouga cinq franc, n'i'en baiarai quinge. 





Ah! te n'en plóuguè, mis ami, de sòu, e de pèço de touto meno! jusqu'un qu'anè querre à soun oustau un napouleoun d'or pèr lou pausa sus lou banc de pèiro! Fin finalo, coumtère bèn proche de cinquanto escut i pèd de l'ome di biasso. 
Eu, alor, de crida: 
— Atencioun, li devinaire! Veguen, cambarado, qu'es que cascaio eici dedins? es-ti mai de nose? 
E tóuti de respondre: 
— Es un cat! 
Subr'ouro, l'ome se clino vers lou banc, rabaio la mounedo, sènso óublida lou napouleoun, la mete dins si braio, e, saludant la soucieta, ié dis en sourrisènt: 
— Pèr aquesto fes, Messiés, vous sias engana: s'atrovo qu'es uno cato! 
Quand lou mounde espanta sounjèron de ié courre à l'après, èro deja liuen, emé si nose e sa cato, e segui de soun drole, qu'es éu, l'avès coumprés, qu'avié tira un tant bèu pessu à la cato pèr la faire miaula. 
E dóu tèms que m'entournave à l'oustau, n'entendère un que marmoutiavo: 
— Tau crèi guiha Guihot que Guihot lou guiho! 



samedi 10 octobre 2015

Joseph Rosalinde Rancher : LOU GRIGLIET E LOU LAPIN








LOU GRIGLIET E LOU LAPIN 


Serten Grigliet, musissien ecelent, 
Patentat da la gnora luna, 
Per li fa sentir a la bruna 
La profusion doù sieu talent, 
Au revers d'una colineta 
S'era format la sieu taneta 
Don non avïa per vesin 
Che barba Gioan lou Lapin. 
Mai dintre d'acheu bouosc lou païsan non arranca

Lou plus picion dei scarasson, 
E dei sieu roure antic non conoïsson li branca 
Lou tail funest doù destralon. 
Lu doui vesin, gen educada, onesta, 
Si fan lu premié complimen: 
Pi d'amitié si ligon talamen, 
Che doù bouosc lu dirias lou Pilade e l'Oresta. 
Un sera sepandan, lou grigliet vigilant, 
Che d'un trilou robust brodava lu sieu cant, 
En un canton de bouosc ve lou fuec che s'assende; 
Dou sieu soufle Aquilon lou nourrisse e l'estende; 
E la flama poussada eme rapidità 
Près dou sieu logiamen bala de tout coustà. 
Lou grigliet enquietat de l'audou de la suga 
Regarda, e ve tombar a gran floc li beluga, 
E remplit d'espavent da l'amic courre leù, 
Per l'avisar de metre en segur la sieu peù. 
Trova endurmit lou sieu coupaïre 
Che doù fuec non s'inquietant gaïre 
Aspera la poncia doù giou, 
Autre non pantajant che romanieu e flou. 
— Amic, li di d'una vous fouorta, 
Fai leu, revegle-ti: se tardès siam perdut: 
Degià l'orribla mouort pica a la noustra pouorta, 
E ten soubre toui doui lou sieu dail estendut. 
Lou fuec, lou fuec, de touta part circula, 
Rama e raïs ataca, assende e brula 
Lou fuec, car coupaïre, lou fuec 
Nen va far cauche marrit giuec . 
Barba Lapin che lou grigliet barraglia 
Desplugant l'uès s'estira e pi badaglia, 
E dou paton si gratonant lou nas, 
— Ch'es tout acò, respouonde, e che mi fas? 
— Lou bouosc vesin es tout en flama, 
E non si ve plus una rama: 
Dona un coù d'uès . — Es ver! Parten, 
E leu en camin si meten . 
Lou Lapin d'aussitôt mai ch'una lebre bouta; 
Ma lou grigliet, paure meschin, 
Eme touplen d'esfouors fa ben poù de camin: 
L'Amic s'enavisant ch'es tan lent en la routa 
E ch'envan frusta lu soulié, 
Li di: — Grigliet amic, non has lou vent en poupa: 
Monte, se vouos, su la mieu groupa; 
Ieu serai lou cavaù e tu lou cavalié . 
La cauva es ensin entenduda: 
Lou grigliet monta e si ten fouort; 
D'un mutuel secours, en si donant l'agiuda, 
Lu tendre amic eviteron la mouort. 

Coura si poù, faïre de bouoi oufissi 
Es lou dever d'un couor uman. 
Car taù ch'ancuei resseve un gran servissi, 
Lou nen pourra rendre deman. 


jeudi 8 octobre 2015

Lou Gangui : LOU BOURRISQUOU PRESTA








LOU BOURRISQUOU PRESTA 


Anecdoto Histouriquo 



UN faribustier, et se n'en vis tant, 
Gens senso pies que vous saoutoun davant, 
Quand doou dina sentoun escumar l'oulo, 
S'ero casa prochi de Fabregoulo. 
Li fasié lou bourgeois, aqui vivié de paou. 
Que foou tant dins lou jour per remplir lou fanaou? 
Puis parlavo souven deis amis de la villo, 
N'avié per v'estounar, leis countavo per millo.

Enfin avié sachu eme soun parla fin 
Si faïre ben vale de touti seis vesin. 
Un jour que voou venir per affaïre à Marsilho, 
S'en va troubar Tounin, lou frèro de Cassio. 
Li dich: — Tounin, bouenjour, deman tiras de faï...? 
Se n'en tiravias pas, mi prestarias vouestr'aï. 
A la villo aï besoun d'anar per uno affaïre; 
Lou soir sieou maï eici. Vias que restaraï gaïre. 
La besti risque ren, sabi leis gouverna, 
Et de meis propreis mans sera descooussana. 

Tounin li dich subran: Coumptas sur ma mounturo, 
Pouedi ren refusar à moussu Laventuro. 
Marbrou camino ben; vous fara pas langui, 
Aï vi fouesso chivaous que l'oourien pas segui. 
Deman lou tendraï lest. Partirez à quent'houro? 
— Avant souleou leva: foou que l'arriben d'houro. 
A la pouncho doou jour, coumo es dit, sigue fa: 
La besti, lou moussu, s'eroun encamina. 
Un pareou d'houro après sur lou Cous fasien harto, 
Avien pres lougeamen dedins la Croux-de-Marto. 
Li passeroun tres jours, et nero per raisoun, 
Car lou faribustier n'avié ren oou boussoun. 
Sachen plus coumo faïre 
Per si tirar d'affaïre, 
Viro, sarquo et puis d'un air gaï, 
Per ma fe! si decido à faire vendre l'aï. 
Soueno Cesar, es lou varlet d'estable. 
Cadet, li dich d'un air affable, 
Vies lou bourrisquou qu'es aqui, 
Voueli m'en despetrar, vaï t'en mi lou chabi. 
Et sur lou coou sa quoue li garnissoun de pailho, 
Puis sur lou Cous, qu mesuro sa tailho, 
Qu regardo seis dents eme soun puou. 
L'un lou voulié plus bas, l'aoutre plus haou qu'un muou, 
Lou jarret es troou gros, la cambo pas proun fino; 
Enfin cadun fasié la mino. 

Et César quia dessus Marbrou 
Fasié de vaï, de ven, de l'un à l'aoutre bout. 
Tounin, qu'aven leissa dedins soun hermitagi, 
Inquiet d'un taou retard, entrepren lou vouyagi. 
Arribo dins Marsilho et passo sur lou Cous, 
Quan César et Marbrou galoupavoun touis doux. 
D'abord, l'aï lou frappè, regardo, lou reluquo, 
Oh! Marbrou! series-tu? Cresi quaï la barluguo. 
A boulega la quoue, per ma fe, voui qu'es eou. 
Maï que bouenan tant fach et mounte vas, moun beou, 
Ti vieou tout suzaren...; que fas d'aquelo besti, 
Cadet, parle m'en paou? — Per cent franc vous la presti 
Et puis, ve, per treis louis, uno fes ben coumpta, 
Cooussano eme bridoun, poudez tout emporta. 
Coumo, mi lou vendries? — Se lou vendrieou, pecaïre! 
Sieou pa'eici per dansar, li sieou per m'en desfaïre. 
— Maï qus que ti va dich, aquel aï l'an voula; 
La besti es moun ben et voou ti denounça. 
— Ieou, ques que mi cantas? venez finqu'à l'estable, 
Parlarez oou moussu, mi parei respetable. 
— Entandooumen eici m'epamri doou bridoun, 
Puis veiren s'es toun mestre ou s'es ieou qu'aï raisoun...
Mi l'an tout desavia, n'oourieou perdu la pisto. 
L'oourias recouneissu? ô quento mino tristo! 
Et sembles un esclaou; vene, mon paouro enfant, 
T'an manqua de respect, et l'affront es sanglant; 
Foou que n'agui raisoun, n'en tiraraï vengenço, 
Mi faraï escouta: de moutifs sieou pas senso. 
Vene, li voou parlar, et veiras se jamaï 
S'y faguet tant de bru per la vento d'un aï. 
Vaï, li diraï moun mot, et moussu Laventuro, 
Quand nous veïra toueis doux fara pietro figuro. 
Qu soou ce que dira?... S'en tirara se poou; 
Per ieou ti quitti plus, partiren su lou coou. 
Et tu, Cadet, anen, ensigno-mi l'estable, 
Que viguen lou moussu que dies tant respetable. 

Lavie pa' un long camin, en viran lou cantoun, 
Si trouboun nas à nas eme nouestre gascoun, 
Qu'esperavo en pitran, quia dessus la pouarto; 
Lou retour doou garçoun et la soumo que pouarto; 
Maï quand vigué veni Marbrou eme Tounin, 
Si cresié pantailhar, pensa'en paou que morbin! 
Maï fague ben soun jue: vers la coublo s'avanço, 
Et de tant lun que poou tiro sa reveranço. 
— Ben lou bouenjour, Tounin, siguez lou ben vengu. 
Béleou vous languissias, vo nous cresias perdu! 
Mi trouvas en retard, m'an laïssa dins l'espero, 
Pourtant nous oourias vis avant d'aquesto sero 
Erian les per parti.... Dejunas eme ieou. 
— Es ben questien d'aco! s'avias moun sacrabieou, 
— Mangeares un mouceou? ren qu'uno cousteletto 
Em un tayoun de buou, vo ben uno brouchetto. 
— Asse! qu badarie? — Lou vin es excelent, 
Resquio tout soulet senso touquar la den. 
— Leissas, sieou enfeta de vouestre poulitesso, 
Per pedassar lou traou troubares ges de pesso. 
Diguas-mi de que dret fasias vendre mon aï. 
Foou qu'agues de toupet. — Voulez rire. — Pas maï. 
Moun perus es troou gros, aï pres uno estubado 
Que mi suffoquo enca. — Es uno talounado? 
— Que mi dias ieou vaï vis, de pailho doux longs troues 
Dins la règlo amarras li pendiens sus l'aproue, 
Ero pas per mangear, lou traou de la mistranço 
L'avez-ti jamaï vis oou beou bout de la panço? 
Et perqué sur lou Cous tant de vaï et de ven 
Eme la pailho ou cuou, es ben per quouquaren? 
Lou varlet qu'es aqui va m'a ben sachu dire, 
Lou vendias per treis louis, n'ero pas ren per rire. 
Puis bretounegeo pas, de matin l'avez di: 
Vaï mi vendre aquel aï, sarquo de lou chabi. 
— N'es pas vraï! n a menti! a marido memoiro! 
L'aï dich de lou chabi? l'aï dich de lou fa boiro!!! 
— Suffis, n'en sabi proun, vene, Marbrou, anan; 
S'unco ti presti maï, leis pins f


*+*+*



mardi 6 octobre 2015

Fabre : Lou Manescau









Lou Manescau 


Ennegresi mai qu’un darboun 
Pèr la sujo e pèr lou carboun, 
Pin-pan, pin-pan, pin-pan! lou manescau martello, 
Sus l’enclume que resclantis, 
Soun ferre. L’ataié s’emplis 
D’un orre gisclamen de belugo e d’eslello. 

Dirias alor qu’un serpentèu 
Fuso dessouto lou martèu. 
Pin-pan, pin-pan, pin-pan! Dins sis usso espessido 
En mato de baucas, vesès 
Plòure uno raisso ardènto; ausès 
Pèr moumen cresina sa barbo esgarrussido. 

Sus lou negre manescau, 
En tabasant. soun ferre caud. 
Pin-pan, pin-pan, pin-pan! L’encro raio e davalo, 
A degout, de si bras rnuscla, 
De si gaugno e soun front uscla, 
Sus soun pitre pelous coume un dessus de malo. 

Que dounara travai tant fèr? 
Que sourtira d’aquest infèr? 
Pin-pan, pin-pan, pin-pan! Finido es la besougno. 
De-qu’es? — Un ferre pèrcaussa 
La bato d’un ase, estrassa, 
Devouri de vermino e pela pèr la rougno.


éu, peréu, de moun franc mestié, 
Siéu manescau: sus lou papié, 
Cri-cra, cri-cra, cri-cra! martello la pensado. 
La plumo douno li bacèu 
Sus la pajo, e dins lou cervèu 
Reluguejo lou fiò de la forjo abrasado. 

E trime dur, tout encouca 
Pèr l’idèio, tout ensuca 
Cri-cra, cri-cra, cri-cra! La plumo es pas saussado 
Dins l’encro soulamen. Oh! noun! 
A moun avis acò ‘s pas proun: 
D’un tros ensaunousi de l’amo es amoursado. 

Coumprenes, galoi coumpagnoun, 
Coume vous roump closco e rougnoun, 
Cri-cra, cri-cra, cri-cra ! la folo farandoulo 
De l’idèio dins lou cervèu. 
Pèr espeli de soun cravèu! 
Ta forjo a rèn de tau pèr gausi li mesoulo. 

Pela, galous mai que lou liéu 
Counèisse un ase; acò ‘s lou miéu. 
Cri-cra! cri-cra, cri-cra! la pajo se mascaro 
Pèr lou tira d’un marrit mau 
Que n’en fai lou pire animau. 
Pèr rougno a lou nescige, e n’es pas tout encaro. 

A lou nescige, moun roussin; 
A dins la visto un agacin 
Dur, espés, verinous, pesoulino de l’amo, 
Que rousigo mai que la péu. 
Fau lou tira d’aqui lèu-lèu, 
Fau, dins soun tenebrun, faire lusi la flamo.


èn que raporte pas sèmpre soun tros de pan, 
Es obro de valour, parai, negre coumpaire? 
De-longo faguen dounc, chascun dins noste caire, 
Iéu pèr l’ome cri-cra, tu pèr l’ase pin-pan. 



Serignan, abriéu 1891. 




*+*+*



dimanche 4 octobre 2015

Castagno : PAS! - la paix








PAS! 


O benesido Pas! 
Pas desirado! 
Pas divino! 
embriaigarello e adourablo, 
mai que lou cor sant de la vièrjo; 
que tus metes de baume melicous 
dins la mesoulo de mous osses! 

Quand tout es siau dins l’aire blound 
que lou bon pople patis pas; 
quand la magagno s’es rescosso 
amai la guerro e la famino 
quand se soun d’afouns amaisas 
lous bruts carcagnaréls das moundes... 

Quand lou aourel galoi dardaio, 
e que l’aureto dins las lèios 
canto un zounzoun amistouset: 
quand lous blads madurou, roussets, 
e que la terro es en mielado; 
quand se presto de pan entre vesis, 
e que las fennos fan d’enfants 
rosos, lisquets e caloussus;


Tant liuen que lous iéls podou véire, 
se tout lusis e farfantello; 
se canto lou bouviè; 
se l’artisto proudus; 
se crussis la cigalo; 
se las fournigos an l’èr viéu... 

Quand frairenejo lou pacan 
embé l’oubriè, lou ciéutadin; 
que lous varlets galejou embé lous mèstres; 
quand lou paure a de pan, 
lou malaute un bon liè, 
e l’ourfanèl d’ajudos; 

que lous vièls, au cagnard 
an la plaço caudeto; 
quand se tènou lous festenaus, 
las votos tant embrasarellos... 
Quand lou sagan s’ausis pas plus, 
esvali dins la poussièiro de l’istòrio, 

alor, o Pas! que tus me vas 
que tus m’encantes! 
que tus me brèsses à moun goust!... 
E moun cor es sadoul de bonur, 
red’oun tal l’anjounet tetaire, 
que vèn de se coufla sus lou sé de sa maire.

O miéuno Pas! 
O grando Pas! 
O douço Pas das diéus aimables! 
Dins l’Aveni... se n’ai la peno, 
se fose e se laure sera que per Tus! 
que per Tus que semenarai! 

O bello Pas coungreiarello! 
Diéu te manténgue tant e mai 
d’intre lous omes vengus sages.

*+*+*


vendredi 2 octobre 2015

Pujol : E LA TARDOU... - parler ariégeois







E LA TARDOU... 


Le bosc s'èro bestit de fèlhos rouselhados.  
Rans del matas, ount les falgas abion bairat  
E guinhabon d'achi le camp acalibat.  
On besio berdeja las seguels semenados. 

D'uno part, le noubèlh: èrbos rebiscoulados  
Que fasion rits, tout'n puntejan, dins le tourrat; 
De l'autro tout so bièlh, ande l' pèd atioulat,  
Abinhat per l'ibèr, las nèus empieloutados. 

Atal t'abio troubat un joun de la tardou: 
Flhou del printems qu'espelheichio debès Martrou,  
Soulelh d'un plhar estiu casut dins las belhados! 

Sus l'caminot estreit, en frousoulhan l'embrum.  
T'ausio canta, dins le coumèlh sense felhum  
Ount jant benios bressa las brancos desfulhados!