vendredi 6 mai 2011

Nicola Dal Falco : 2 testi - prosa & poesia

.




ferrovia



va travasando immagini,
la ferrovia, dal paese all’occhio,
luoghi che, per questo andare
dentro la cornice di un vetro,
sono memorie, epiteti di cose
in vita,
come quel fico che abita
il casello,
lo copre e abbraccia
dall’interno, dall’unico scoperchiato vano,
ancor più grande, nudo
e grigio.




*-*-*-*-*-*-*






18 aprile 2011



Chiarone


Compare un paesaggio disposto su linee parallele: gli ocra bruciati, i verdi tenerissimi, quasi lilla e quelli argentei delle siepi che lasciano intravedere il baffo ventoso del Tirreno; un fiorire orizzontale, a strati, perpendicolare a cosa? a chi?
Né le nuvole, né il gregge, ma un uccello immobile è lume, foglia d’oro, eidos.
Lentamente, per via taumaturgica, troviamo posto anche noi, scivoliamo nel quadro con la luce del tardo mattino.
Non so se questo avvenga da un punto preciso, da un gorgo centrale, dalla ripa magnetica, mascherata ai piedi del pioppo nero, carico di rami spezzati o piuttosto ripetendo la traversata lungo le linee dell’ordito, scorrendo con lo sguardo da sinistra a destra e da destra a sinistra.
Ma è proprio in questo deambulare di margine in margine, in questo zigzagare, avvicinandosi inavvertitamente e fatalmente alla linea dell’orizzonte, che si raggruma tutto il fervore della visione; seguendo il movimento della spola e del pennello, allacciati all’immaginaria spirale che trasporta in su e in giù la luce del tardo mattino.
Così da versare (obliare) il fremito d’ore che come patina veste un tratto di costa e campagna, di levigata pittura, immemorabile, perché intrisa di chissà quanti sguardi.


Quali significati, allora, potrebbe mai svelarci il termine “astratto” se non una più appropriata trasmigrazione e sintesi nel suo opposto fino a preferire l’elegante facezia della parola “presenza” che dà corpo al ronzare del tempo?
Oltre, ubiqua e perfetta, regna l’assenza.




.



mercredi 4 mai 2011

Li Pimpinello ourganison pèr lou dissate 21 de Mai de 2011

.



Coquelicots à Bouzigues
Photo : Eric Goudard

de Bouziguas


L'asouciacioun « Li Pimpinello » ourganiso pèr lou dissate 21 de Mai, uno chanudo mièjo sus lou tèmo de la naturo e dóu jardin : « Un tantost au Jardin » .
Acò se debanara dins un jardin assouciatiéu, à Castèu-Nòu de Gadagno, 500 camin di Matouso, de 13 à 22 ouro.
I'aura lou tradiciounau tro de planto e un fube d'autris animacioun: espousicioun de planto sóuvajo manjadisso e la tastadisso de quàuquis uno de mis especialita; i'aura perèu la farandoulo dis espavèntau ( poudès adure lou vostre !) pièi pourès segui de pichots itineràri acoumpagna pèr descurbi li bestiouno di campas o di camin. Em'acò i'aura encaro un fube d'animacioun pèr li pichot:
atalié de dessin em'un artisto, counte e bibliouteco , countino e danso prouvençalo, jo eme lou pantin que fau descurbi e faire sauta. I'aura perèu de musician que barrularan demié li rego de lièume; à nue, poudren manja souto lis estello ! Intrado d'a gratis.

S'avès besoun d'entre-signe, me poudès souna au 04 90 22 00 83 Michello

( que sièu perèu la secretàri de l'assouciacioun « lou Pont de Garanço)





Faire couneissènço emé l'assouciacioun » Li Pimpinello »
de Castèu-Nòu de Gadagno


Aquesto assouciacioun es nascudo vaqui cinq an, de la voulounta de tres persouno desirouso de coungreia un maiun de jardinié afouga, e d'óufri, dins lou debana de nòsti rescontre, forço miés qu'un escàmbi de planto e de grano, un liò pèr lou partimen, un liò dedica à la naturo souto tóuti si formo, un liò pèr s'esmeraviha e s 'assabenta, mai perèu pèr estigança de pratico jardiniero respetouso de l'envirounamen..
Ansin, pau à cha pau, avèn avança, tóutis ensen, dins la preso de counsciènço d'un necite respèt de la bioudiversita.
Partènt dóu coustat qu'aprene à counèisse, es aprendre à respeta, aven adóuta de cambado de sensibilisacioun dins aquelo direicioun.
Aprendre que lis insèito, destrùssi pèr d'ùni, soun part acò de grands alia dóu jardinié, e que quand se classon pas demié lis « aussiliàri », sa plaço dins la tiero alimentàri es incountestablo.
Apprendre à counèisse la floro loucalo espountanivo, li planto de nòsti jardin e de nòsti camin: « indesirable, marridis-erbo »,n' en counèisse lis usage, e meme culinàri, n'en descurbi si vertu e sabour particuliero, es adeja li regarda d'un autre biais e ié counferi uno autro plaço dins noste envirounamen.
Apprendre à respeta lou mitan que nous enviróuto en tenènt comte que chasqu'espèci vivènto, planto o insèite a sa plaço dins aqueu fréule equilibre naturau, dins aquelo grando cadeno nourriguiero, que n'en sian, nàutri, uman, qu'un di maioun entre lis àutri.
Aguènt planta caviho à Castèu-Nòu-de-Gadagno, rode istouri marcant dóu Felibrige, lou liame emé la lengo prouvençalo, « Lengo-Nostro », s'es impausa de fa, pèr lou plasi inmènse de parteja aquelo culturo que nous caviho tant founs à noste terradou em'aquèli que rarejan dins aquelo bello aventuro.
De pèr sa dimensioun pouetico, la lengo prouvençalo, mai que tóuti lis àutri, nous parlo dis ome e di liame qu'an tèissa despièi toujour emé li planto.

Es ansin que dous cop l'an, nosto assouciacioun prepauso de journado festivo duberto en tóuti. N'en vaqui lou trin.

Au mès de Mai, « Un après-miejour au jardin » acueio li vesitour e trocaire dins un jardin associatiéu, jardin parteja. En mai dóu tradiciounau tro de planto, mant d'uno animacioun saran prepausado: fabricacioun e parado d'espaventau, la bioudiversita dins la sieto em'uno espousicioun tastadisso de planto sóuvajo manjadisso, conte pèr lis enfant, jo, e pèr acaba à la belesso e en musico, restauracioun souto lis estello !
Lou proumié dimenche d'Óutobre, noste « Jardin d'Autouno » acueio li vesitour au « Castèu de la Capello » de Castèu-Nòu-de-Gadagno. Touto la journado: counferènci, animacioun e espousicioun. ( en 2011, li tèmo de la journado soun :li parpaioun e li planto teissedisso e tenchuriero) Dins lou pargue, d'àutris animacioun e jo pèr lis enfant, intermèdi musicau, sènso óublida lou tro di planto. Restauracioun e begudo sus plaço. Intrado d'a gratis pèr n'en garanti l'abord en tóuti.

Pèr l'annado 2011, li dato à marca soun: lou 21 de Mai e lou 2 d'Óutobre.
Pèr lou detai, lis infourmacioun saran dounado pèr l'afichage, la presso quoutidiano loucalo, la radio loucalo e perèu pèr la presso naciounalo especialisado. Poudès perèu n'en cerca d'entre-signe sus la telaragno: www.les-pimprenelles.com o escriéure à lespimprenelles@sfr.fr

Michello Craponne


lundi 2 mai 2011

Sully-André Peyre : IDILO

.


IDILO





Que disié l'amourous à la bello amourouso
E qu'èi que respoundié la jouvènto au jouvènt
Noun sai car s'espandien si paraulo courouso
Sus lis alo dóu vènt.

S'èron fa tóuti dous un nis dins la verduro
Pèr escoundre i regard lou fiò de sa baudour;
L'estiéu beluguejavo e touto la naturo
Cantavo à soun entour.

Lou vènt èro lougié: en passant dins lis aubre
Mesclavo la cansoun di fueio e dis aucèu
E de nivoulet blanc coume de flo de maubre
Se bressavon au cèu.

E de vèire toumba, d'amount, sus li campèstre
E sus li vigno d'or li rai dóu soulèu caud,
I vergié subretout, aurias cresegu d'èstre
Au vièi païs gregau.

S'entendié de bouié qu'aguiavon soun couble,
Cracineja au soulèu la terro dis ermas;
Se vesié peralin mounta sus li restouble
La fumado d'un mas;

E s'entendié peréu de cant rau de galino,
E lou brut di daioun segant li blad rousset
E lou bresihamen dóu canié que se clino
Au bord dóu gaudre se.

Tout: lou vòu dis eissame i baragno flourido,
La douçour de l'aureto e la terro en cremour
Sout lou fais dóu soulèu de joio alangourido
Counvidavo à l'amour.

La chato s'abandouno au jouvenome qu'auso,
Un satire escoundu risié dins un cantoun;
Noun sai ço que disien mai sabe aquelo causo:
Que se soun fa un poutoun!

(La Regalido, 1909.)



.

samedi 30 avril 2011

F Mistral : La Tourre de Babilouno - la tour de Babel -

.




La Tourre de Babilouno.



1. La terro, d’aquéu tèms, noun avié qu’uno lengo sus li bouco.

2. E quand li gènt partiguèron dóu levant, trouvèron uno plano en terro de Sennaar, e
i’abitèron.

3. E se diguèron de l’un à l’autre: “Venès, fasen de patòu e cousen-lèi au fiò.” E ‘m’
acò se serviguèron de patòu au liò de pèiro e de bitume pèr mourtié.

4. E diguèron: “Venès, fasen-nous uno vilo em’ uno tourre que soun cresten toque lou
cèu, e renden noste noum celèbre, avans de nous esparpaia dins l’univers.”

5. Mai lou Segnour descendeguè pèr vèire la vilo e la tourre que bastissien li fiéu
d’Adam.

6. E diguè: “Vaqui un soulet pople, e que n’an qu’un parla: an coumença de faire acò, e noun auran d’autro pensado d’aqui-que l’agon acaba.

7. Zóu, descenden, e counfounden-ié sa lengo, pèr que s’entèndon plus l’un l’autre.”

8. E d’aquéu biais, lou Segnour li divisè, lis escampihant d’aqui pèr tóuti li terraire, e
cessèron de basti sa vilo.

9. Vaqui perqué l’an noumado Babèl, pèr-ço-qu’aqui ié fuguè counfoundu lou parla de
l’univers, e que d’aqui lou Segnour li dispersè subre la fàci de tóuti li countrado.

10. Veici li generacioun de Sèm: Sèm avié cènt an, quand engendrè Arfaxad, dous an
après l’endoulible.

11. Sèm visquè cinq-cènts an desempièi Arfaxad, e aguè mai de fiéu e de fiho.

12. Arfaxad avié trento-cinq an, quand engendrè Salè.

13. E desempièi Salè, Arfaxad visquè tres-cènt-tres an, e aguè mai de fiéu e de fiho.

14. Salè avié trento an, quand engendrè Ebèr,

15. E Salè, desempièi l’engendramen d’Ebèr, visquè quatre-cènt-tres an, e aguè ma de fiéu e de fiho.

16. Ebèr avié trento-quatre an, quand engendrè Falèg.

17. E Ebèr, desempièi Falèg, visquè quatre-c è n t-trento an; e engendrè de fiéu e de
fiho.

18. Falèg avié trento an, quand engendrè Rèu.

19. E Falèg, desempièi l’engendramen de Rèu, visquè dous-cènt-nòu an, e aguè mai de fiéu e de fiho.

20. Rèu, à trento-dous an, engendrè Sarug.

21. E Rèu, desempiè; Sarug, visquè dous-cènt-sèt an, e aguè mai de fiéu e de fiho.

22. Sarug avié trento an, quand engendrè Nacor.

23. E Sarug, desempièi Nacor, visquè dous-cènts an, e aguè de fiéu e de fiho.

24. Nacor avié vint-e-nòu an, quand engendrè Tarè.

25. E Nacor, desempièi Tarè, visquè cènt-dès-e-nòu an, e aguè mai de fiéu e de fiho.

26. E Tarè, à setanto an, engendrè Abram, Nacor e Aran.

27. Veici la generacioun de Tarè: Tarè aguè Abram, Nacor e Aran. E Aran engendrè Lot.

28. E Aran mouriguè avans Tarè, soun paire, en Ur di Caldeien, ounte èro nascu.

29. Abram e Nacor prenguèron mouié: la mouié d’Abram, ié disien Saro;e aquelo de
Nacor, que ié disien Melca, èro la fiho d’Aran, qu’avié Melca pèr fiho emé Iesca.

30. E Saro, que se trouvavo turgo, n’avié ges d’enfant.

31. Em’ acò Tarè prenguè soun fiéu Abram, emé soun felen Lot, qu’èro fiéu d’Aran, emé Saro sa noro, qu’èro la femo d’Abram; e de la vilo d’Ur en terro de Caldèio lis aduguè ‘n terro de Canaan; e venguèron jusqu’en Aran e se i’establiguèron.

32. Tarè venguè à l’age de dous-cènt-cinq an, e mouriguè ‘n Aran.

.

mardi 26 avril 2011

Jean-Baptiste Bégarie : LA LUE - Traduit par André Joly-Suberbielle

.






LA LUE



Jean-Baptiste Bégarie


1. O Lue ! quau nèn haroulè
Mey que tu cour las galihorces
Quoan dab lou gran sourelh au soum dou tou
soulè / E hès à las estorces ?”

2. Quaucop lou plasè ʻsbarluèc
De-ns ha tatès que lʼarrougagne
E lunan darrè-u broulh coum lou mounard trufèc
Dʼarrîde sʼescargagne.

3. Quaucop tabè gaytan sʼou pouy
Dou cèu brusla-s la blue rase,
Que bedém eslita-s, bère dab sou cap couy,
Nouste lue de case.

4. Quʼarròdie coum u bòlou dʼor,
Regan tout dous lʼestèle yaune,
Sauneyayres luècs au cerbèt de biscor
Que la boulém ta daune.

5. Que bòlie sous calots de nèu
Coum lou cap dʼu taure cournude,
Lou nèn enlusernat, acatan lou ridèu
Dou brès, que la salude.

6. U sé yoenin, au cèu bluard,
Lou bòlou dʼor hasè hielade,
Cusmeran lous arrays en u baram escarp,
Quʼère u bèt sé de hade.

7. Lou lugra sʼeslupiabe au glap
De las pesquites choalines,
E la lue courrè, chens da nat tume-cap
Debat de las peyrines.

8. Lʼoelh briac, que dechàbi ʼn lʼarriu
La loue danse briulante,
Quoan ue estèle au cèu eslinchan, coum u hiu
E cadou per la cante

9. Quʼère u brouch. Sa bergue dʼarèu
Quʼabè lusit en lʼescurade.
Que bedouy, lusent dʼoelhs, u perrac de cameu
Seguì la mè peytade.


Yulhet 1911


*-*-*-*-*-*-*




Lune ! Quel folâtre gamin
Plus que toi court par les ravines
Quand avec le Soleil là haut dans ton attique
Tu luttes à bras-le-corps ?”

Parfois le capricieux plaisir
De nous taquiner la titille
Et, derrière un nuage nous épiant, minot moqueur,
De rire elle sʼesclaffe.

Et quand sur les hauteurs on voit
Sʼembraser la bure bleue du ciel,
On aperçoit glissant, avec sa tête lisse,
La belle Lune de chez nous.

Roule que je te roule, comme une boule dʼor
Elle effleure lʼétoile jaune :
Lunatiques rêveurs, cerveaux tourneboulés,
Nous la voulons pour Dame.

Vole que je te vole sur les cimes enneigées,
Tête encornée de taureau :
Lʼenfant enluminé écarte le rideau,
Du berceau la salue.

Un soir céruléen, dans ma prime jeunesse
La boule dʼor filait, tirait en enfilade,
En un lisse halo ses rayons rassemblait,
Féerique soirée !

Lʼastre du jour à la morsure
Des gentils vairons échappait
Et la Lune courait sans donner de la corne
Sous les petits galets.

Lʼoeil chaviré, jʼallais laisser dans le ruisseau
Leur frémissante farandole
Quand du ciel une étoile comme un fil sʼarracha
Et sur la rive sʼabîma.

Un sorcier ! Sa baguette de houx
Dans la pénombre avait brillé.
Je vis un spectre de chameau, étincelant,
Suivre lʼempreinte de mes pas.


Juillet 1911

Traduit par André Joly-Suberbielle


.

dimanche 24 avril 2011

Emile Wallon : Un iòu de trop

.



Picasso
-
Nature morte avec crâne





Revira dóu waloun
pèr Peireto Berengier



Un iòu de trop


Aquéu jour d’aqui, vers li vounge ouro, Gaspard tournavo, plan planet, tout urous.
Ero dre despièi sièis ouro e, un cop agué dereviha tout lou cantoun, s’èro ana rampli lou gavau au granié.

Quau vous a pas di que Gaspard es lou pichot galet anglés de noste galinié. Fau vèire coume es fièr de si plumo lusènto. E, emai siguèsse pas grand, saup bèn moustra en tóuti qu’es éu lou mèstre di galino.
Adounc, tournavo tout en sounjant à la couvado e à Cadìo, uno galineto griso que couvavo tres bèus iòu sus uno vièio pato roujo, despièi uno semano. Justamen, Cadìo venié de quita lou nis e estrepavo dins l’erbo, un pau plus liuen.

“ Cot, coti arribe, diguè Gaspard, vous aluenchés pas trop d’ounte sabès.
– Cot, coti arribe, vène just de sourti. ”
Gaspard rintrè, jitè un iue sus lou nis e restè estabousi ! Es plus tres iòu que i’avié mai quatre ! E lou quatren èro pas blanc coume lis autre mai tout brun !?
“ Cot, cot, cot, Cadìo ! Venès un pau eici e lèu, e digas-me ço qu’acò represènto, diguè en picant dóu bè talamen que ié dounavo si nèr. ”

Cadìo arribè à la courso, regardè nèco.
“ Sabe pas ço qu’ei acò, venguè.
– Sias bèn seguro ? demandè Gaspard que venié encaro mai rouge que de coustumo.
– Bèn, si, bord que vous torne dire qu’ai sourti i’a pas mai de cinq minuto e que i’avié que tres iòu aqui. D’aiours, sentès, soun encaro tout caudet, ié coumprene pas rèn. ”
La discussioun s’endraiavo mau. Noste galet, jalous coume vous lou pensas bèn, e sa galino qu’afourtissié qu’èro inoucènto, lou toun coumençavo de vira au vinaigre.
Tout d’uno, vaqui Eric, lou cago-nis de la famiho – avié agu sis tres an pèr Calèndo –, que se recampo emé lou panieroun que sa grand i’avié baia pèr si pasco, un pau avans. Sènso faire à dos, rintro dins lou galinié, se clino, e pren l’iòu de choucoulat que i’avié mes en anant au jardin vèire se i’avié rèn d’autre que l’esperavo, quicon que li campano aurien leissa toumba en tournant de Roumo. Se gandis pièi vers soun oustau, sènso manco s’avisa dóu drame qu’avié manca de coungreia.

Lou gau lou regardo parti, lou bè badant d’estupimen...

“ Cot! Coti, diguè Cadìo en reprenènt sa plaço sus si tres iòu.
– Lis enfant de vuei, an ges d’educacioun, respoundeguè Gaspard que s’aluenchavo, pensatiéu e... rassegura. ”
Vous deve dire, pèr acaba, qu’aguèron tres poulit pouletoun que semblavon coume dos plumo soun papa Gaspard e que se tournè plus jamai parla de l’afaire.




Tèste d’Emile Wallon

.

vendredi 22 avril 2011

N Dal Falco : 2 poesie intorno al verde

.




il raggio verde

sopra il mare o dentro un valico
rinasce il mondo da un raggio
da una linea infinita di verde

labbra che all’orizzonte
s’aprano quel tanto
perché sfugga la notte
densa tenebra raccolta
dietro l’azzurro

di nuovo dovremmo pensare al bordo
a ciò che uscì
per prendere piede
equilibrio di forme
e un giorno
(breve d’attimi)
rifluire dentro





*-*-*-*-*-*-*






La luce cangia
la gola del colombo
in verde prisma,
come le punte d’edera
al tocco del sole
e della luna.

Scalda a quello la voce
e alle cerve di Bacco
infonde la corsa.

Per collare o corona un colmo d’ebbrezza
attorno a cui splenda fuoco di gemme.



.